Gwaith, Cyflogau a’r Economi Leol

Gellir olrhain costau byw amrywiol yn Hughesovka drwy brisiau bwyd a hanfodion bob dydd yn y farchnad leol. Ysgrifennodd Rees Richard, gweithiwr ffwrnais chwyth, “mae’r bwyd yn eithriadol o rad”, gan restru “cig oen am 3d y pwys, cig dafad a chig eidion 2d y pwys”. Dau ddegawd yn ddiweddarach, cwynodd David James wrth ei chwaer Margaret bod cost twrci “yn agos iawn i swllt y pwys”. Beth bynnag oedd yr union gyfraddau trosi, roedd y cyfeiriad yn glir: roedd byw yn mynd yn gostus wrth i Hughesovka dyfu.

Roedd amser gwaith yn hir a’r amodau yn heriol yn ôl safonau modern. Disgrifiodd un wraig gylch ei gŵr o “weithio i’r gwely ac yn ôl i’r gwaith” gyda phrin seibiant, rhythm a fyddai’n atseinio ar draws ffwrneisi chwyth, melinau rholio a phyllau. Fodd bynnag, roedd y cyfuniad o gyflogau uwch, galw mwy cyson a rhagolygon o ddyrchafiad yn gorbwyso’r caledi o’i gymharu â’r ansicrwydd yr oeddent wedi’i adael yn Ne Cymru. Roedd yr economi leol ehangach yn elwa hefyd: cododd siopau, gwasanaethau a ffatrïoedd bach i wasanaethu poblogaeth yr oedd ei bywoliaeth yn dibynnu – yn uniongyrchol neu’n anuniongyrchol – ar guriad c y gweithfeydd.